Een mysterieuze aanraking
„En zo staat dit land van bloed en gelach voor ons als een luid lachend kind in de stralende zon, vol wilde onschuld, en laat het ons zien hoe verzadigd en zwak we allemaal zijn geworden.”
Haar naam was Dolores. Ze was klein, blank en van Russische afkomst. Wie nu denkt dat ik mijn eerbetoon aan Cuba begin met een vurigliefdesverhaal (
historia de amor de fuego), moet ik helaas teleurstellen – hoewel er door haar toch een liefdesverhaal is ontstaan: met een eiland in de Caribische Zee. Dolores was een huurauto die ons een paar weken door Cuba begeleidde en ons bij de verhuurder in Varadero aanvankelijk voor een raadsel stelde – niet het eerste dat Cuba ons zou geven: hoe moesten wij, twee levenslustige vrouwen in de bloei van hun leven, onze bagage in deze schoenendoos kwijt?
Al tijdens de eerste kilometers voelden we dat we niet alledaags waren. Een blondine en een roodharige op een selfdrive-tour door Cuba? Maar we wilden dit land in al zijn facetten beleven en ervaren: mensen en salsa, rum en palmstranden, monsterkrabben en cacao. Een tijdreis en een orkaan later wisten we het. Wat dit eiland zo bijzonder en uniek maakt. Waarom je er niet aan kunt weerstaan.
Er waren geen wegwijzers. Onze navigatie was de lokale bevolking, "hola chicas", die met een brede glimlach op hun gezicht in de juiste richting gebaarden en een stortvloed aan Spaanse woorden uitspraken (waarvan ik met mijn beperkte kennis van deze taal slechts de betekenis kon raden). Het was als een ritje op zondagmiddag. Gezellig voortkabbelend, genietend van het land, de lucht, de ontmoetingen, tussen ossenkarren, paardenkoetsen en fietsen. En zo is het tempo van het leven in Cuba ook. Het laat je je innerlijke motor afremmen, rustig de wegen vol kuilen verdragen en denken aan speelgoedauto's uit je kindertijd.
De mensen hebben tijd in Cuba. Ze zijn muziek en levensvreugde, ze gooien met scheldwoorden en vereren hun helden. Eer, trots en waardigheid zijn geen persoonlijke deugden, maar worden door de regering ingezet in haar strijd tegen de imperialistische vijanden. Op bijna elke straathoek zien we een foto van Che, soms samen met Fidel Castro of Cienfuegos, die in de westerse wereld minder bekend is, maar in Cuba des te bekender. Ooit waren deze mannen de leidende strijders tegen het regime van dictator Battista. Alleen Castro bleef over. Maar ook dat is Cuba.
Dit land functioneert heel anders dan alles wat we kennen. Cuba zit vol geheimen en tegenstrijdigheden. Het daagt uit, is onhandig en toch uitnodigend. Zelfbewust en onschuldig. Het leven hier is tegenstrijdig en toch harmonieus. Dat alles maakt dit land zo bijzonder. Het doet ons ervan houden als een broze schoonheid die zich verzet, zich tegenstribbelt, maar waarvan je je niet kunt onttrekken aan de charme. Cuba is zoveel meer dan majestueuze koningspalmen, enorme suikerrietvelden, "viva la revolution" en salsa. Naast de Castros heersen hier ook sereniteit en levensvreugde.
Met onze kleine Dolores hebben we dit eiland verkend. Langs Caribische kleuren onder een stralende zon en vervallen koloniale gebouwen, die toch niets van hun charme hebben verloren. We zagen ongerept regenwoud in het Humboldt National Park, zwommen bij Salto del Caburni in het Gran Parque Natural de Collantes, roken de met de geur van cacaobonen doordrenkte lucht in Baracao, genoten van een heerlijke Moquito in "El Floridita", de bar waar Hemingway hetzelfde deed, en dansten op opzwepende ritmes in Trinidad bij de kathedraal aan de Plaza Mayor. Onze zintuigen vroegen om een pauze en bezinning. We wilden de magie voelen.
Het contact met Cuba is omgeven door een vleugje mysterie. Je hoeft niet alles op dit eiland te begrijpen. Maar je zult er wel van gaan houden.
